sciaga.57.pl
programy i spolszczenia portal 57.pl
Szukaj:    

encyklopedie i słowniki - porównaj cenytradedoubler

sciaga.57.pl / prace / język polski / Pozytywizm

Pozytywizm - charakterystyka epoki

Ramy czasowe

EUROPA

Początek: 1850 r.

Koniec: 1890 r.

POLSKA

Początek: 1864 r.

Koniec: 1890 r.

filozofie epoki

august comte

W rozprawie “Kurs filozofii pozytywnej” sformułował swe główne poglądy:

* przedmiotem nauki powinno być rejestrowanie faktów i spostrzeżeń, bowiem go
dne poznania jest to co sprawdzalne, udowodnione empirycznie

* żądał ciągłego weryfikowania wiedzy, żadne twierdzenie nie jest do końca pra
wdziwe; twierdził, że wiedza jest relatywna

* badania naukowe powinny prowadzić do konkretnych wynalazków, wzbogacać ludzkie życie

* odrzucenie psychologii

herbert spencer

Dostrzegł analogię pomiędzy prawami rządzącymi biologią a istnieniem społeczeństwa ludzkiego. Twierdził, że podstawą egzystencji jest harmonijna współpraca pomiędzy organami i klasami społecznymi. Jeżeli jedna z klas społecznych nie domaga to całe społeczeństwo jest chore, stąd wniosek, że walka klas jest zgubna, jest zjawiskiem szkodliwym. Harmonia jest bowiem podstawą społeczeństwa. Jedyną i prawdziwą formą rozwoju jest ewolucja, rozwój przy ciągłym doskonaleniu się.

hipolit taine

Stworzył kierunek zwany DETERMINIZMEM - jakiekolwiek dzieło literatury jest zdeterminowane przez 3 czynniki dotyczące twórcy:

* rasa (czynniki psychiczne i biologiczne)

* środowisko (geograficzne, społeczne)

* chwila dziejowa (tradycja, przeszłość, teraźniejszość)

Taine twierdził, że w ten sposób trzeba badać literaturę, w sposób socjologiczny. Literatura dostarcza bowiem wiedzy o społeczeństwie. Ma ona gromadzić fakty o nim.

Człowiek jest zdeterminowany warunkami w jakich się urodził, pozycję społeczną, stanem majątkowym.

karol darwin

Jest twórcą EWOLUCJONIZMU. Przyczyny ewolucji:

* walka o byt

* dobór naturalny

Walka o nie kształtuje ewolucję. Przetrwają tylko osobniki najsilniejsze, na tym polega doskonalenie się rasy, eliminowane są bowiem najsłabsze jednostki. Konsekwencja tej teorii to praca “O pochodzeniu człowieka”. Udowodnił, że człowiek nie jest centrum wszechświata , jest jednostką biologiczną, wytworem ewolucji, podlega jej prawom.

stuart mill

Stworzył teorię filantropijnego utylitaryzmu. Według niego każdy człowiek powinien być użyteczny społecznie, dzięki temu zmniejszają się antagonizmy klasowe.

scjentyzm

Zaufanie do nauki, która miała być jedynym kryterium poznania. Stosowanie tych samych zasad naukowych w odniesieniu do badania jakiejkolwiek dziedziny wiedzy. Tymi zasadami są: obserwacje, doświadczenie, analiza, wnioskowanie. Scjentyzm miał kierować myśl ludzką ku konkretnej rzeczywistości.

ewolucjonizm

Tworzenie wiedzy o społeczeństwie i człowieku wraz ze stworzeniem wiary w stopniowe przekształcanie się form życia w coraz doskonalsze. Wytworzenie przekonania, że im większe osiągnięcia nauki i techniki tym lepsze warunki życia człowieka i moralne i intelektualne.

utylitaryzm

Moralność ludzką określa się stopniem jego altruizmu (troska o dobro innych ludzi). Każda jednostka powinna wnosić jakiś wkład do wspólnego dobra. Miernikiem wartości człowieka jest praca.

hasła POLSKIEGO pozytywizmu

1. praca u podstaw

podniesienie poziomu umysłowego i kulturalnego najniższych podstawowych warstw społeczeństwa

1. praca organiczna

praca nad podniesieniem poziomu gospodarczego kraju

2. solidaryzm społeczny

współpraca wszystkich warstw społecznych ze sobą

3. emancypacja kobiet

przygotowanie kobiet do życia i pracy, prawo do nauki

4. asymilacja Żydów

zaborcy dążyli do przeciwstawienia sobie różnych grup etnicznych.. Pozytywiści sprzeciwiali się temu w imię zasad demokracji.

5. kult filantropii

wspieranie biednych, nie tylko finansowo

6. nauka to potęga

rozwój intelektualny ludzi, szacunek dla nauki, kult ludzi myślących, wykształconych

cechy pozytywizmu polskiego

* nie był ruchem jednolitym ideowo, zawierał przeciwstawne poglądy

* program społeczno-gospodarczy propagował ustrój kapitalistyczny

* wrogo odniósł się do rewolucji jako do ruchu niszczącego naturalną, ewolucyjną drogę rozwoju społeczeństwa

cele i zadania literatury

Literatura pozytywistyczna miała być społecznie zaangażowana. Jej twórca to nauczyciel społeczeństwa a pisarstwo to służba publiczna. Orzeszkowa twierdziła, że literatura współczesna nie mówi prawdy o życiu i ludziach, nie zajmuje się żywotnymi sprawami współczesności, obraca się wokół tematów nieaktualnych, nie nadąża za życiem. Literatura i życie społeczne rozwijają się. Orzeszkowa żądała aby pisarz połączył się sercem i myślą z ogółem ludzi. Chciała aby twórca stał się sercem ogółu. Miał to być twórca czujący, opowiadający o problemach zbiorowości. Tematów miał szukać wśród ludzi i współczesności.

Tym tematem zajmował się także Sienkiewicz. Zaleca odrzucenie egoizmu, dostrzeganie problemów innych ludzi, według niego preferowany powinien być gatunek literatury - powieść. Ma ona przyszłość, jest pożyteczna. Dostrzegł on w niej formą literacką, która najskuteczniej służy propagandzie i agitacji. Zgadza się także z tym Orzeszkowa.

W pozytywizmie nastąpił zwrot ku powieści i noweli. Stwarzały one bowiem okazję do wnikliwego zaprezentowania rzeczywistości. Proza była łatwiejsza w odbiorze, bardziej komunikatywna. Mogła dotrzeć do większego kręgu odbiorców.

powieść

* jak zwierciadło odbija rzeczywistość

* to co jest zawarte w niej musi być prawdopodobne

* powinna oddać prawdziwą atmosferę społeczeństwa

* oddziaływać na wyobraźnię

* może przekazywać uczucia

* aby była użyteczna powinna posiadać dwie strony: zewnętrzną odnosząca się do formy i wewnętrzną uwydatniającą myśli i dążenia

* ma być źródłem wiedzy o współczesności

* powinna pouczać, wyjaśniać, przedstawiać to co dobre

* ukazując postawy naganne, dawać chwalebne przykłady

* winna mieć walor estetyczny, uczyć i wychowywać

literatura tendencyjna

Wykorzystywała różne gatunki prozatorskie. Artysta ma mieć cel społeczny, bez niego literatura jest pusta.

* cel społeczny

* odtwarzanie rzeczywistości z przynoszeniem wiedzy

* autor ma zaobserwować fakty, ocenić je i wyprowadzić wnioski zaradcze do n
agannej sytuacji

Orzeszkowa: “Chłostać przesąd, głupotę, podłość i zastój, rozjaśniać pojęcia, zachęcać do pracy, wskazywać drogi do postępowania i wzory do naśladowania - oto dziś zadanie literatury”.

Bohater:

* oddaje swe życie idei

* heroizmem, żarliwością, energią przypomina romantycznego

* człowiek przeciętny, głównie inteligent (lekarz, nauczyciel
) nieskomplikowany psychologicznie

* człowiek dobry, altruista

Fabuła:

* zazwyczaj jeden wątek

* wydarzenia ukazywane chronologicznie, zgodnie z ciągiem przyczynowo-skutkowym

Narrator:

* ocenia sytuację i na jej kanwie wypowiada hasła ideowe

* nakazuje pewne jednoznaczne postawy

* poucza poprzez komentarz do sytuacji

* zwraca się do czytelnika w formie nakazowej

twórczość elizy orzeszkowej

“A...B...C...”

treść

Joanna Lipska, córka wydalonego ze szkoły pedagoga, po śmierci ojca postanawia pomóc bratu w utrzymaniu domu i zaczyna nauczać (bez zezwolenia władz) dzieci sąsiadów języka polskiego. Nie są to ludzie zamożni, ale nawet te grosze, które płacą bohaterce, znaczą dla niej wiele. Gdy sąd dowiaduje się o jej pracy skazuje ją na grzywnę 200 talonów lub 3 miesiące więzienia. Brat jednak pożycza pieniądze u lichwiarza i płaci karę. Joanna jest bratu bardzo wdzięczna, stara się mu pomagać jak najwięcej. Wraca także do zakazanego zajęcia.

chasła pozytywistyczne zawarte w utworze

* praca u podstaw - nauka ubogich dzieci

* nauka to potęga - uczy szacunku do nauki

* emancypacja kobiet - Joanna pracuje

* praca organiczna - inteligencja z warstwą uboższą, współpraca z wzajemnym p
ożytkiem

elementy tendencyjne

* główna bohaterka czerpie szczęście i radość na przekór wszystkich nieszczęść; w sposób heroiczny trwa w swoich założeniach

* bohater tendencyjny

* fabuła - 1 wątek

* chronologia

* utwór sugeruje jak postępować

* sytuacja przedstawiona klarownie

* wyraźne przedstawione co dobre a co złe (ukazanie dobrej podstawy ma tle całej sytuacji)

* gatunek nowela

* charakter panoramiczny utworu

“dobra pani”

treść

Pani Ewelina Krzycka, bogata dziedziczka, angażuje się w działalność filantropijną. Przygarnia śliczną, ubogą dziewczynkę, którą opiekują się krewni. Dziecko jest rozpieszczane, otrzymuje staranne wychowanie, uczy się dobry się dobrych manier i języka francuskiego. Krzycka zachwyca się dziewczynką, zabiera ją w podróż do Włoch. Po kilku miesiącach wracają, zainteresowanie pani dzieckiem zaczyna słabnąć. Hela jest odpychana, a jej miejsce zajmuje młody włoski muzyk. Wkrótce dziewczynka przenosi się do garderoby, nic nie rozumie z postępowania opiekunki. Pewnego razu służąca opowiada Heli historię życia pani Eweliny i jej kolejnych podopiecznych. Służąca też została kiedyś przygarnięta, ale “dobra pani” szybko znudziła się jej osobą. Tak było z kolejnymi osobami i zwierzętami. Dziewczynka jest smutna i zdumiona. Wkrótce pani odsyła Helę do ubogiej, wiejskiej chaty, płacąc jej krewnym za opiekę nad dzieckiem. Dziewczynka znów musi żyć w ubóstwie, jest samotna i opuszczona.

elementy tendencyjne

Utwór przestrzegający przed wyrachowanym działaniem, które pozornie może przypominać realizację haseł pozytywistycznych.

problematyka

Wyższe klasy społeczne nie są użyteczne, brak wspólnej pracy. Ukazanie wypaczeń programu pozytywistycznego. Pani przyjmuje do domu małą Helenkę. Jest to działalność z kaprysu, filantropijna lecz wyrządzająca krzywdę.



“gloria victis”

treść

Poleski las opowiada swojemu przyjacielowi historię zbiorowej mogiły powstańczej sprzed prawie półwiecza. Z opowieści drzew dowiadujemy się o losach poszczególnych ludzi, o ich wyglądzie, przyjaźni i wzajemnym poświęceniu. Snują opowieść o przyjaźni między Tarłowskim i jego siostrą Anielą a arystokratą Jagniczem. Tarłowski, wątły i niewyćwiczony w walce, uratował życie Jagniczowi. Ten przyrzekł jego siostrze, że zawsze będzie go chronić w boju. W ostatniej bitwie Tarłowski został postrzelony. Gdy Kozacy zaatakowali szpital, Jagnicz ze swoją jazdą rzucił się bronić mordowanych rannych. Obydwaj przyjaciele zginęli. Po latach na miejsce bitwy przyszła Aniela. Zostawiła na mogile mały krzyżyk. Wzruszony tą opowieścią wiatr zawołał “Gloria victis !” - chwała zwyciężonym !

problematyka

Orzeszkowa gloryfikuje powstańców, ale samo powstanie nie jest akceptowane. Ma do nie niego sceptyczny stosunek, ponieważ bohaterowie poświęcili wszystko dla niego. Zasługują na cześć i szacunek. Utwór ten jest hołdem złożonym mieszkańcom przez naturę.

twórczość bolesława prusa

“lalka”

Problematyka utworu

Tematem “Lalki” jest klęska dwóch ideologii: pozytywizmu i romantyzmu, ukazane na tle przemian dziejowych: wygasania walk narodowowyzwoleńczych i rodzenia się kapitalizmu. Uwaga autora koncentruje się wokół zagadnień politycznych, społeczno-ekonomicznych i kulturalnych. Im też podporządkowana jest konstrukcja portretów psychologicznych powieściowych postaci. “Lalka” posiada trzy warstwy kompozycyjno-tematyczne:

1. powieść o polskim społeczeństwie wieku XIX

1. kronika dnia powszedniego Warszawy 1878/79 roku

2. powieść o nieszczęśliwej miłości Stainsława Wokulskiego do arystokratki Izabeli Łęckiej

Portret Stanisława Wokulskiego

Doktor Schuman powiedział o Stachu: “Skupiło się w nim dwóch ludzi: romantyk sprzed roku 1860 i pozytywista z 1870”. Osobowość Wokulskiego ukształtowała się w epoce romantyzmu, ale żyć i działać przyszło mu w potywiźmie. Cechy jakie się w nim skupiły, ich kontrowersyjność, wywołująca brak ideowej, konsekwentnej postawy, doprowadziło do klęski w życiu osobistym głównego bohatera.

Cechy romantyczne:

1. skomplikowana, niepospolita, wyjątkowa indywidualność

2. skłócony ze światem

3. uczestniczył w powstaniu styczniowym, za co został zesłany na Syberię

4. traktował miłość i kobietę z wielką czcią

5. zdolny był do ofiar i poświęceń

6. jego tragiczna i romantyczna miłość do Izabeli zakończyła się prawdopodobnie samobó
jstwem

7. zagadkowość i tajemniczość jego losów

8. postać bogata wewnętrznie, ponadprzeciętna

Cechy pozytywistyczne:

1. kult wiedzy (wychowanek Szkoły Głównej w Warszawie)

2. zainteresowanie wynalazkami

3. przedsiębiorczość, dyscyplina i konsekwencja w pomnażaniu majątku

4. zainteresowanie ekonomicznymi sprawami kraju i nędzą klas najuboższych

Miłość do Izabeli przemieniła Wokulskiego z człowieka krytycznego i rozsądnego w zakochanego do szaleństwa romantyka. Stracił pewność siebie, przestał wierzyć w pracę, przeżywał rozterki, nie potrafił znależź dla siebie miejsca na ziemi.



Charakterystyka społeczeństwa

“Lalka” ukazuje obraz społeczeństwa polskiego, jego warstw, środowisk, grup zawodowych w latach siedemdziesiątych XIX wieku. W powieści grupy te prezentowane są przez swych przedstawicieli. Poznajemy miejsca ich zamieszkania, spacerów, tematy ich rozmów.

* Arystokracja (Tomasz i Izabela Łęccy, baronostwo Krzeszowscy, pani Wąsowska, hrabia Starski, hrabia Tek)

* Ziemiańska szlachta (prezesowa Zasławska)

* Mieszczaństwo:

- niemieckie (Minclowie)

- żydowskie (Szlangbaumowie)

- polskie (Wokulski, Rzecki, pani Stawska)

* Proletariat miejski (ukazany w powieści marginesowo)

Społeczeństwo zostało przedstawione w sposób kontrastowy. Obraz Powiśla, nędza jego mieszkańców kontrastuje z wystawnym i beztroskim życiem arystokracji, ich bogato urządzonymi pałacami, drogimi strojami.

Krytyczny obraz arystokracji

Arystokracja ma poczucie odrębności i wyższości nad resztą społeczeństwa. Gardzi ludźmi niższego stanu, jest niezdolna do żadnej produktywnej pracy. Arystokraci prowadzą próżniaczy tryb życia, zajmują się grą w karty, wyścigami konnymi, rodzinnym swataniem i intrygami, składają sobie wizyty, bywają w teatrze i na koncertach. Grupa ta jest moralnie zepsuta, co widać na przykładzie traktowania spraw tyczących miłości i małżeństwa. Kobiety z wielkiego świata, wychowane w duchu konwenansu i pozoru, są niezdolne do miłości, zimne i nieczułe jak lalki, obłudne i cyniczne w postępowaniu. Wychodzą za mąż, kierując się rozsądkiem lub koniecznością (złą sytuacja finansowa rodziców). Pośród arystokracji nie ma żadnych dzieci. Jest to celowy zabieg autora, który chce w ten sposób podkreślić, nie ma ta grupa możliwości przetrwania, jest biologicznie zwyrodniała, skazana na wymarcie. Ta “kasta egoistów” sama nie potrafi stworzyć żadnej wartości i utrudnia to innym.

Poezja czasów niepoetykich

W pozytywizmie poezja stała się mniej popularna. Pojawiły się gatunki prozatorskie, epickie. Uważano, że są one lepiej zrozumiałe i lepiej mogą służyć agitacji haseł pozytywistycznych.

Poezja Adama Asnyka - twórcy z pogranicza romantyzmu i pozytywizmu

Adam Asnyk uważany jest za jednego z pierwszych twórców polskich erotyków i liryki miłosnej. Nawiązywał on do Petrarki i jego sonetów.

“Do młodych”

Pierwsze wersy i nie tylko są związane z scjentyzmem. Nie wolno jednak zapominać o przeszłości. Przyszłość ma być doskonalsza. Przeszłość jest podstawą do rozwoju. Próba tworzenia pomostu pomiędzy tym co było a tym co będzie. Poeta odnosi się z szacunkiem do przeszłości. Zachowany jest dla niej pewien kult. Mowa jest o ciągłym doskonaleniu się świata. Młode pokolenie ma obowiązek doskonalenia świata.

“Daremne żale”

Adresatami tych słów są epigoni romantyzmu ci, którzy zatrzymują świat w biegu, złorzeczą, że nie pasuje on już do ich konserwatywnych poglądów. Należy dążyć do doskonalenia się. Ci, którzy nie dążą do postępu są martwi.

“Karmelkowy wiersz”

Ukazuje on, że młody człowiek wszystko widzi w pięknych barwach, także miłość. Przedstawiona jest kobieta jako obiekt westchnień i uczuć. Nieprzystosowalność wyobrażeń do emocji towarzyszących miłości.

“Nad głębiami”

Jest to cykl sonetów. Jest to próba połączenia filozofii romantyzmu i pozytywizmu. Twierdził, że są epoki burzy i naporu oraz ciszy i spokoju. Są one cykliczne i tak już musi być.

Maria Konopnicka

“Rota”

Podmiot liryczny, czyli Maria Konopnicka składa przysięgę na wierność swojej ojczyźnie. Nawołuje naród do walki o niepodległość i o wiarę. Wiersz ma wymowę patriotyczną ale i kulturową. Według poetki istnieje bowiem więź między tradycją niepodległościową i wiarą chrześcijańską. Stąd też bierze się refren: “Tak nam dopomóż Bóg”.

“Contra spem spero”

Wbrew nadziei mam nadzieję. Treść wiersza stanowi refleksję podmiotu lirycznego, który pomimo, że stracił nadzieję nadal w coś wierzy. Jest on bowiem jak ślepiec, który choć nie widzi podnosi oczy w niebo i wierzy, że co dzień wschodzi promienne słońce. Podmiot liryczny jest patriotą. Wierzy on w swój naród, który choć jest już pogrzebany, w mogile nadal ma jeszcze szansę na poprawę. Nadal wierzy i ma świadomość narodową. Podmiot liryczny wierzy w możliwość powrotu narodu do poprzedniego stanu, do czasów świetności, a jego słowa niosą z sobą trochę optymizmu i wiary w poprawę, o czy świadczą końcowe wersy wiersza: “…Contra spem spero”. I w magii głębi czuję życia dreszcze. I ufam jeszcze.

Komentarze

obrazek gość: łapi 24.11.2010 Znalazłem na tej stronie takie rzeczy których nie słyszałem kompletnie na polskim
obrazek gość: YoYo 17.06.2010 Dzięki, właśnie się uczę na ostatni dzień na poprawę z polskiego i dużo informacji z tej pracy mi się przydało, dzięki
obrazek gość: BOLO 28.01.2010 Super!
obrazek gość: Kapitan Planeta 12.12.2008 Świetnie wszystko zrobione. Polecam.
obrazek gość: czarna 03.12.2008 Dobrze!
obrazek gość: robo 17.09.2007 luzik

Dodaj komentarz


Twój pseudonim  ->  

Ściąga - informacje

Rozmiar czcionki: A A A A
Data dodania: 29.09.2006
Autor pracy: brak
Czytań: 29989
Komentarzy: 6 (dodaj)
Ocena pracy: 4.3 (18)
Oceń pracę:

Dodaj pracę

Posiadasz cenne źródła z czasów szkolnych? Jesteś autorem wypracowania bądź ciekawej pracy domowej? Dodaj to do naszego zbioru, pomóż innym!

dodaj pracę »

Polecamy

fotoblog

Tapety na komórkę

 zobacz więcej tapet » 
ściąga - kopiowanie materiałów bez zgody autora zabronione
Czas: 0.009755, zapytań: 4 | gry online
On-Line: 4